STRONE PROWADZI
SIEĆ OBYWATELSKA
WATCHDOG POLSKA

biuro@siecobywatelska.pl
UL. URSYNOWSKA 22/2
02-605 WARSZAWA
DESIGN: RZECZYOBRAZKOWE.PL

Niezbędnik watchdoga

Zapraszamy Cię do zapoznania się Niezbędnikiem Watchdoga. Przygotowaliśmy go głównie z myślą o osobach, które trafią na naszą stronę gdyż chcą rozwiązać jakiś problem i szukają odpowiedzi na pytanie czy działalność strażnicza może im w tym pomóc. Na tej stronie otrzymasz podstawową wiedzę. Jeśli chcesz rozpocząć edukację strażniczą, po przeczytaniu Niezbędnika, zajrzyj do kursu “Na straży”.  Jeśli jakieś słowa są dla Ciebie niejasne, poszukaj odpowiedzi w sekcji FAQ.

Znajomość prawa jest Watchdogowi niezbędna

Watchdog to osoba, dla której prawo stanowi podstawę działań. Dzieje się tak dlatego, że często działalność służy sprawdzaniu czy prawo jest przestrzegane (a zatem Watchdog musi je znać), poza tym prawo może być metodą osiągania zmiany bądź zdobycia informacji (dlatego warto je znać by być skutecznym), w końcu zaś może być elementem wyznaczającym rytm działania (np. gdy Watchdog sprawdza lokalny budżet).

Jeżeli chodzi o sprawdzanie co nakazuje prawo, zachęcamy Cię do samodzielnego jego analizowania, a czasem także korzystania z pomocy prawnika. Więcej na temat analizy prawa i hierarchii aktów prawnych przeczytasz w kursie Na straży. Tu zwracamy jedynie Twoją uwagę na fakt iż:

Prawo ułożone jest w hierarchię i nie wystarczy przeczytać uchwały rady gminy czy zarządzenia burmistrza, żeby wiedzieć czy faktycznie lokalne instytucje działają zgodnie z prawem, np. może się okazać, że burmistrz zarządził iż dostęp do informacji będzie możliwy tylko w wybrane dni i w wybranych godzinach w urzędzie gminy.  Jednak takie zarządzenie jest niezgodne z Konstytucją, która w art. 61 ust. 3 mówi iż wszelkie ograniczenia dostępu do informacji muszą wynikać z praw i wolności innych osób, być związane z zachowaniem bezpieczeństwa publicznego i wprowadzone ustawą. Ustawa zaś mówi o możliwości składania wniosku pisemnego i wglądu do informacji. Dodatkowe, odgórne zarządzenie, stanowi naruszenie tych zasad.

Dlatego w sprawie, która Cię interesuje, trzeba przejrzeć konstytucję, ustawy, często też orzecznictwo. Oto podpowiedź gdzie znajdziesz informacje:

Dziennik Ustaw
Dziennik Urzędowy RP “Monitor Polski”
Dzienniki urzędowe ministrów, dzienniki urzędowe urzędów centralnych, wojewódzkie dzienniki urzędowe
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Internetowy System Aktów Prawnych
Orzecznictwo (wyszukiwarki sądów powszechnych i sądów administracyjnych); narzędzia społeczne: npris.pl/infografika/2016; saos.org.pl  wyrokietpc.pl.

Przydatna może być także infografika o hierarchii aktów prawnych:

Hierarchia aktów prawnych

Czasem jednak może okazać się, że sprawa którą chcesz się zająć nie jest ściśle uregulowana przez prawo, ale widzisz że możliwe są rozwiązania, które bardziej odpowiadają potrzebom mieszkańców gminy. Wtedy Twoje zadanie jest trudniejsze, musisz bowiem pobudzić debatę na ten temat, poszukać jakie rozwiązania można przyjąć, czy inne gminy mają lepsze pomysły, z czego wynikają takie rozwiązania. Pamiętaj, że to iż Twoim zdaniem jakieś rozwiązanie jest lepsze, często nie jest wystarczającym argumentem. Twoją rolą w społeczności nie jest stawianie na swoim, a wypracowywanie najlepszych rozwiązań.

Prawo może być też dla Ciebie świetnym sojusznikiem w osiąganiu zmiany.

Z jednej strony, to właśnie ono pozwala Ci zdobywać informację (ustawa o dostępie do informacji publicznej, ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).

Poza tym określa wiele praw i wolności, będących elementem obywatelskiego działania – takich jak prawo do stowarzyszania się, wolność zgromadzeń czy nawet ustawa o zbiórkach publicznych. Wszystkie te prawa mogą bowiem być bardziej lub mniej przyjazne dla obywatelskiej inwencji w działaniu.

W końcu zaś pozwala skutecznie docierać do uwagi instytucji, które chcecie zmieniać np. za pomocą petycji, skarg i wniosków oraz inicjatywy lokalnej.

Na koniec zaś prawo może wyznaczać rytm Twoje pracy, tworzyć Twój watchdogowy kalendarz, gdyż ściśle określa kiedy powinny na stronach pojawiać się oświadczenia majątkowe; kiedy powinna zacząć się praca nad budżetem gminy, jakie są terminy w funduszu społeckim itp.

Strona używa ciasteczek. Polityka prywatności