STRONE PROWADZI
SIEĆ OBYWATELSKA
WATCHDOG POLSKA

biuro@siecobywatelska.pl
UL. URSYNOWSKA 22/2
02-605 WARSZAWA
DESIGN: RZECZYOBRAZKOWE.PL

Zmiany systemowe

Zmiany systemowe dokonały się w wyniku realizacji projektu Strażnictwo – profesjonalnie i trwale w interesie publicznym. Dział się on od 1 marca 2014 roku do 30 kwietnia 2016 roku. Realizowało go partnerstwo Stowarzyszenia Homo Faber, Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Fundacji Court Watch Polska i Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Odpowiadał on na problemy różnych typów watchdogów. Wyróżniliśmy wśród nich doświadczone organizacje z płatnym personelem; organizacje, które dopiero zaczynają działania; oraz nieformalne inicjatywy, media i pojedynczych aktywistów – zarówno z doświadczeniem, jak i bez. Poszczególne działania skierowane było na poradzenie sobie z problemami tych grup w zakresie: widoczności i uznania społecznego; ich własnej wiedzy i kompetencji oraz ich stabilności i przynależności do silnego środowiska.

Organizacje z płatnym personelem, zazwyczaj utrzymujące się z dotacji i bardzo silnie eksperckie, otrzymały wsparcie w zakresie nauczenia się jak zbudować sobie poparcie społeczne, również finansowe (Watchodg angażuje). Mniejsze organizacje i nieformalne inicjatywy, składające się z osób, które zazwyczaj same musiały zdobyć wiedzę, wzmacniały w projekcie swoją eksperckość. Ale i one pracowały nad komunikacją, która ma im pomóc zbudować zaplecze społeczne (Szkoła Inicjatyw Strażniczych). Organizacje dopiero rozpoczynające watchdogowanie planowały działania w kursie „Na straży”, a inicjatywy nieformalne, lokalni dziennikarze/dziennikarki obywatelscy/obywatelskie i aktywiści/aktywistki kształcili się poprzez praktyczne realizowanie monitoringu spółek komunalnych.

Jednocześnie dbaliśmy o to, by organizacje miały dobre zaplecze prawne. Powstała poradnia prawna dla inicjatyw i organizacji lokalnych. Chroniliśmy prawo do informacji – niezbędne watchdogom do pracy.

Istotnym elementem projektu było budowanie pozytywnego klimatu wokół organizacji i promowanie ich działalności wobec społeczeństwa. Została przeprowadzona kampania Dbamy o lepszą codzienność, której bohaterami zostały lokalne inicjatywy strażnicze oraz konkurs dla dziennikarzy, którzy piszą o watchdogach: Pozytywnie dociekliwi. Bardzo ważnym elementem tych działań było wprowadzanie tematu strażnictwa do szkół, na lekcje edukacji prawnej. Stworzony został program edukacji nauczycieli i materiały dla uczniów.

Watchdog angażuje
Dotychczasowy sposób działania organizacji strażniczych polegał na byciu ekspertami, a głównymi adresatami działań organizacji była administracja, politycy oraz media. To właśnie zmianę tego podejścia uznaliśmy za systemowe wyzwanie. Chcieliśmy aby organizacje zaczęły budować społeczne poparcie dla swoich działań.

Efekty naszych wysiłków opisujemy w tekście Euforia angażowania. Konkretne materiały, do których przewodnikiem jest ów tekst, można znaleźć na pod następującymi linkami:

20 organizacji, które uczestniczyły w tym przedsięwzięciu to:
Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny; Fundacja Autonomia; Fundacja Court Watch Polska; Fundacja Fundusz Pomocy Studentom; Fundacja Instytut Myśli Obywatelskiej im. Stańczyka (Kraków); Fundacja Normalne Miasto Fenomen (Łódź); Fundacja Panoptykon; Fundacja Pozytywnych Zmian (Bielsko – Biała); Fundacja Rodzić po Ludzku; Fundacja Wiedzieć Więcej (Kędzierzyn Koźle); Fundacja Wolności (Lublin); Kaliska Inicjatywa Miejska (Kalisz); Kampania Przeciw Homofobii; NOMADA Stowarzyszenie na Rzecz Integracji Społeczeństwa Wielokulturowego (Wrocław); Sieć Obywatelska Watchdog Polska; Stowarzyszenie Homo Faber (Lublin); Stowarzyszenie Interwencji Prawnej; Stowarzyszenie na Rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji ”NASZ-BOCIAN”; Stowarzyszenie 61; Szczecinianie Decydują (Szczecin).

Naucz się sama/sam – Szkoła Inicjatyw Strażniczych, Monitoring Spółek Komunalnych i kurs „Na straży”
Szkoła Inicjatyw Strażniczych była adresowana do tych osób, które działają strażniczo na poziomie gmin. Znając specyfikę środowiska, wiedzieliśmy, że nawet jeśli osoby te działają w organizacjach pozarządowych, to raczej watchogami są poza organizacją. Wiedzieliśmy też, że ciekawym nurtem w lokalnym watchdogowaniu są całkowicie niezależne media. Ta grupa była nam znana z poradnictwa oraz lokalnych spotkań Sieci Watchdog. Wiedzieliśmy, że jej przedstawiciele potrzebują kontaktów ze sobą, wzmocnienia i uporządkowania wiedzy (większość osób samodzielnie uczy się o prawie) oraz uznania ich działań za ważne przez  społeczność lokalną. Takie osoby powinny być obecne w każdej gminie, jednak w momencie rozpoczynania projektu musiały one być nie lada bohaterami, żeby przetrwać presję ze strony władz. W czasie trwania projektu, dzięki ich samodzielnej aktywności oraz aktywności osób biorących udział w monitoringu spółek komunalnych, kula śniegowa zaczęła rosnąć. W monitoringu spółek komunalnych pracowaliśmy  z podobną grupą, tyle że nie posiadającą jeszcze doświadczenia.

Materiały, które powstały dzięki zaangażowaniu tych grup, o nich i dla nich, są następujące:

Materiały te, w połączeniu z kursem on-line „Na straży”, który przeprowadzony został głównie dla organizacji, gdyż stanowi kompendium wiedzy o tym jak zaplanować i przeprowadzić monitoring oraz zbudować organizację strażniczą, stanowią ścieżkę z której może stopniowo korzystać każda osoba, która chce zrozumieć na czym polegają działania strażnicze lub po prostu je wykonać.

19 osób uczestniczących w Szkole Inicjatyw Strażniczych: Tomasz Baluś (Kalwaria Zebrzydowska);  Krzysztof Bereta (Margonin); Irena Bilska (Warszawa); Tomasz Chuszcza (Krasnystaw); Alina Czyżewska (Gorzów Wielkopolski);  Marcin Hałat (Skawina); Joanna Janiszewska (Bydgoszcz); Anna Kłoszewska-Klęczar (Kraków); Artur Koczyk (Kobyłka); Piotr Kodzis (Boksze Stare); Wojciech Kraszewski (Białogard); Artur Legień (Czaniec);  Paweł Łanoszka (Szczygłów); Grażyna Mazur (Otwock); Katarzyna Okuniewska (Wołomin); Michał Stępniak (Fajsławice); Anna Świdwińska (Warszawa); Elżbieta Wąs (Lubartów); Katarzyna Wiącek (Wrocław).

42 osoby uczestniczące w monitoringu spółek komunalnych: Piotr Czaplicki (Ciechanów); Piotr Dymiński (Krosno); Krzysztof Jakubowski (Lublin); Dominik Kubicki (Leszno); Tomasz Luberek (Izabelin); Hanna Mamzer (Nekla – monitorowana gmina: Września); Dorota Markiewicz (Szczecin);  Katarzyna Murawska (Góra Kalwaria); Marcin Műller (Lublin); Anna Piątkowska (Zławieś Wielka);  Małgorzata Rogalska (Dobroń – monitorowana gmina: miasto Pabianice); Jakub Rozenbaum (Góra Kalwaria); Piotr Skubisz (Ruciane Nida); Piotr Sołowij (Wrocław); Mariusz Sołtysiak (Radków Kłodzki); Jerzy Suda (Łomianki); Łukasz Surowiec (Długołęka); Andrzej Sztukowski (Leszno); Katarzyna Wróbel (Międzylesie); Małgorzata Zoń (Nadarzyn); Daniel Beger (Świętochłowice); Katarzyna Bubienko, (Świebodzin); Robert Chomicki (Słupsk); Konrad Czaczyk (Włocławek); Wojciech Falgowski (Sopot);  Błażej Friedrich (Poznań); Radosław Grudzień (Radzyń Podlaski); Michał Jaśkiewicz (Będzino); Andrzej Karbowski (Turek); Paweł Kowalczyk, Winnica (Pułtusk); Izabela Kraśna (Toruń); Olgierd Krupiński (Mława); Artur Kubanik (Tarnów); Agata Lewandowska, Nowosolna (Brzeziny); Małgorzata Łosiewicz, (Słupsk); Mirosław Małkowski (Barczewo); Tomasz Mondrzejewski (Strzelin); Elżbieta Samsel-Czerniawska (Świebodzin); Jacek Suchy (Kęty); Artur Wnuk (Mikołów); Paweł Wroniszewski (Poddębice); Marek Zajączkowski (Elbląg); Marcin Zakęs (Elbląg).

31 osób uczestniczących w kursie „Na straży”: Zbigniew Bąkowski (Stowarzyszenie Zrównoważony Rozwój – Gdańsk); Małgorzata Borecka (Stowarzyszenie DOULA); Natalia Broniarczyk (Grupa Edukatorów Seksualnych); Urszula Chojnowska (Stowarzyszenie Adelfi – Ełk); Małgorzata Darmas (Fundacja Rodzić po Ludzku); Justyna Dubanik (Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym); Kinga Dumnicka (Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego); Ewa Gaj (Konin); Katarzyna Głowacka (Fundacja Galeria Inspiracji – Bydgoszcz); Maria Jaraszek (INSPRO); Justyna Karska (Przystanek SENS); Magda Kocejko (Fundacja Aktywizacja);  Dorota Kołkowska (Stowarzyszenie Civis Sum – Zielona Góra); Anna Kozicka (Stowarzyszenie 9/2 – Białystok); Maciej Kunysz (Stowarzyszenie EKO SKOP – Rzeszów); Paulina Lota (INSPRO); Aleksandra Magryta (Fundacja Feminoteka);  Krzysztof Korzempa (Polska Fundacja Przeciwko Nepotyzmowi); Łukasz Kosiński (Fundusz Pomocy Studentom); Anna Mikołajczyk (Fundacja PEStka – Kielce); Kamila Nankiewicz (Stowarzyszenie Edukacja Przyszłości – Złotoryja); Jan Oniszczuk (Stowarzszenie Szukamy Polski – Białystok); Joanna Piech-Nowak (Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego); Joanna Pierusiewicz (Fundacja Rodzić po Ludzku);  Maria Ryll (Stowarzyszenie DOULA); Grzegorz Świerzbin (Stowarzyszenie Kulturalne KOSTROMA – Suwałki); Karol Świerzbin (Stowarzyszenie Kulturalne KOSTROMA – Suwałki); Andrzej Świetlikowski (Stowarzyszenie Aktywne Osiedle); Julia Wygańska (Fundacja IUS MEDICINAE);  Jacek Zawadzki (Fundacja Szarik); Anna Żebrowska (Federacja Organizacji Pozarządowych Białystok).

O sensie watchdogowej pracy

Jednym z zamierzeń projektu było pokazanie po co działają watchdogi i co robią. Aby to osiągnąć przeprowadzonych zostało kilka działań.

Zmieniona została strona o organizacjach strażniczych Watchdogportal.pl prowadzona od 2008 roku. Przechodziła ona wiele przemian, jednak dopiero w ramach projektu systemowego stała się portalem o watchdogach, który ma dwie funkcje. Po pierwsze samodzielnie prowadzi użytkowniczki i użytkowników przez proces nauki strażnictwa (opisany wyżej), po drugie jest źródłem informacji o wszystkim co ważne w świecie strażniczym.

Dla przypomnienia, materiałami do samodzielnej nauki są działy „Działaj”  i „Niezbędnik watchdoga” oraz kurs „Na Straży” .

Materiałami o watchdogach jest baza inicjatyw strażniczych  oraz merytoryczne działy tematyczne, które przedstawiają dorobek organizacji strażniczych w poszczególnych dziedzinach .
Uporządkowane i pogrupowane w playlisty zostały także materiały na YouTube.

Zorganizowany został także konkurs dla lokalnych dziennikarzy pt. „Pozytywnie dociekliwi”. Stanowił on odpowiedź na problemy zidentyfikowane w publikacji „Zdrowe zęby demokracji”, wydanej w ramach projektu. Prace konkursowe mogły być zgłaszane przez lokalnych dziennikarzy i blogerów. Miały opisywać osoby lub organizacje, które obserwując i sprawdzając decyzje władz, wychwytują i sygnalizują różne nieprawidłowości. Nagrodą była m. in. publikacja w Gazecie Wyborczej.  Nagrodzono trzy prace: Hydraulik i święte krowy; Ruszyli urzędników zza biurekJacek Barcikowski – pozytywnie dociekliwy strażnik Lesznowoli.

Zorganizowane zostało spotkanie „Poznaj Watchdoga”, po którym został przygotowany krótki film promocyjny o lokalnym watchogowaniu:

Ostatnia odsłoną promocji jest kampania „Dbamy o lepszą codzienność”. Polegała ona na metaforycznym przedstawieniu działań lokalnych watchdogów poprzez zaprojektowanie przedmiotów codziennego użytku, które nie są do końca doskonałe. Ich niedoskonałość ma przypominać osobom, które je posiadają, że od nich samych zależy czy uda się tę codzienność poprawiać. Watchogi są właśnie tymi, którzy każdego dnia rzeczywistość poprawiają i zmieniają.

Edukację trzeba rozpoczynać w szkole

W ramach tego przedsięwzięcia powstał Praktyczny poradnik edukacji prawnej z uwzględnieniem działań strażniczych i otwarty został kurs STRAŻNICTWO. Praktyczna edukacja prawna w szkole

Materiały zostały przetestowane na grupie pilotażowej, która objęła 23 nauczycieli i nauczycielek szkół ponadgimnazjalnych (gdyż na tym poziomie w podstawie programowej znalazła się edukacja prawna). Byli to Piotr Wanat, II LO, Rzeszów; Lilla Szewczyk, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Kresowiaków, Bartoszyce; Marzena Niedżwiadek, I LO im. Jana Zamoyskiego, Łęczna; Małgorzata Woś, Zespół Szkół i Placówek Oświatowych, Nysa; Aneta Hułas, Zespół Szkół im. Prezydenta Ignacego Mościckiego, Zielonka; Jolanta Stefańska, Zespół Szkół im. X. Dunikowskiego, Zawiercie; Barbara Litwiniuk, Liceum Ogólnokształcące im. Marii Curie-Skłodowskiej, Kazimierza Wielka; Barbara Materka, Publiczne Liceum Ogólnokształcące nr VI w Opolu, Opole; Agnieszka Thiede-Jędrak, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Stalowej Woli, Stalowa Wola; Maciej Skoczylas, ZSO-PLO Nr III z oddziałami dwujęzycznymi im. Marii Skłodowskiej-Curie w Opolu, Opole; Anna Parysz, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Gen. W. Sikorskiego, Stalowa Wola; Andrzej Mieczysław Woźniczka, Zespół Szkół nr 15 przy UDSK, Białystok; Krzysztof Bartoszyński, VIII Liceum Ogólnokształcące, Toruń; Halina Wojtyczka, Liceum Ogólnokształcące im. Janka Bytnara, Kolbuszowa; Małgorzata Roguszewska, Zespół Szkół Zawodowych im. Jana Liszewskiego, Braniewo; Justyna Kaczmarek, Zespół Szkół nr 1 – Gimnazjum i Liceum im. Ks. Piotra Skargi w Szamotułach, Szamotuły; Kamilla Piątkowska, III Liceum Ogólnokształcące, Toruń; Joanna Grabowska, Zespół Szkół Agrobiznesu, Rogoźno; Jolanta Kalisz, Zespół Szkół w Paczkowie, Paczków; Ewa Derecka, ŁCDNiKP, Łódź; Renata Lasek, Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Tuszynie Narodowym, Tuszów Narodowy; Kamila Olga Kościelniak, Zespół Szkół Komunikacji im. Hipolita Cegielskiego, Poznań; Karolina Kryściak, Zespół Szkół Gimnazjalnych, Licealnych i Zawodowych, Byczyna

Następnie rozpoczęto szkolenia kaskadowe dla 16 liderek i liderów edukacji prawnej. Byli to: Marzena Tuliszka, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Słupsku; Dariusz Zgatat-Łoziński, Zespół Szkół Ekonomicznych i Ogólnokształcących w Elblągu; Izabela Suckiel, Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie; Filip Arndt, Zespół Szkół Ogólnokształcących w Wolsztynie; Alicja Piegdoń, Zespół Szkół w Jasienicy Rosielnej; Andrzej Górniak, III Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Krakowie; Urszula Małek, metodyczka Centrum Edukacji Obywatelskiej; Paweł Masełko, I Liceum Ogólnokształcące im. H. Sienkiewicza w Kędzierzynie Koźlu; Jolanta Żaczek, Zespół Szkół w Łącznej; Barbara Litwiniuk, Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Kazimierzy Wielkiej; Ewa Knapik, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4; Małgorzata Dutka-Mucha, Małopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie; Anna Czernicka-Szpakowska, Gimnazjum im. M. Siemiona w Krzczonowie; Wiktor Szanin, Wrocławskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli; Danuta Zdrojewska, Gimnazjum im. Jana Pawła II w Pluskowęsach; Zofia Spalińska, Kujawsko-Pomorskie Centrum Edukacji Nauczycieli w Toruniu.

Ta ostatnia grupa upowszechniła materiały w  kolejnych 400 szkołach.

W zakresie ich pracy i warsztatu podejmowane w projekcie działania przyniosły trwałe rezultaty. W 3 szkołach w ramach innowacji rozpoczęto lub kontynuowano z powodzeniem wdrażanie edukacji prawnej. Temat dostępu do informacji, poruszony zarówno na szkoleniach wspierających jak i potem dalej, kaskadowo na regionalnych, utrwalił się u części nauczycieli , którzy korzystali ze wsparcia do tego stopnia, pojawił się w kolejnym roku szkolnym w ramach wdn-u (wewnątrzszkolne doskonalenie nauczycieli, czyli nauczyciele-nauczycielom). Nawiązana lub pogłębiona została współpraca z kilkoma ważnymi (ze względu na liczbę szkół, do których docierają) ośrodkami doskonalenia nauczycieli (Kraków, Koszalin, Wrocław) oraz kilkoma mniejszymi.

Prawo ma kluczowe znaczenie dla watchdoga
Licząc na to, że prowadzone działania edukacyjne i stworzone materiały doprowadzą do znacznego zwiększenia zainteresowania działalnością watchdogową w przyszłości, zaczęliśmy też budować Korpus Służby Prawnej. Jest to pomysł na stałe angażowanie studentów prawa w poradnictwo i system do obsługi tego poradnictwa.

Studenci otrzymali też szansę rozwoju poprzez uczestnictwo w konkursie na glosę do orzeczenia na temat dostępu do informacji. Najlepsze glosy do orzeczeń zostały opublikowane.

Jednocześnie obserwujemy od wielu lat w debacie publicznej chęć wprowadzania ograniczeń prawa do informacji. Fakt, że wzrośnie zainteresowanie społeczne, powodował obawy zwiększonej presji na zmiany prawa. Dlatego przygotowaliśmy serię publikacji opracowujących tematy, które są ważne dla rozumienia argumentów padających w debacie publicznej.

O tym jak projekt został oceniony przez uczestniczki i uczestników można posłuchać w filmie z Wielkiego Zjazdu Watchdogów, podsumowującego wszystko co się działo.

 

naglowek_kombinowany_-_systemowy

Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

logos

oraz Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe

trust

Patronat:

ngo.pl

Strażnicze kursy online:
  • otwarty kurs internetowy “Na straży”
  • praktyczna edukacja prawna w szkole
  • System Analizy Orzeczeń Sądowych
Poznaj przedmioty inspirowane watchdogami!

Wesprzyj kampanię “Dbamy o lepszą codzienność”.

Monitoruj, kontroluj, działaj!

Sprawdź naszą ofertę edukacyjną.

Baza Inicjatyw Strażniczych

Poznaj polskie projekty, osoby i organizacje watchdogowe.

Strona używa ciasteczek. Polityka prywatności