STRONE PROWADZI
SIEĆ OBYWATELSKA
WATCHDOG POLSKA

biuro@siecobywatelska.pl
UL. URSYNOWSKA 22/2
02-605 WARSZAWA
DESIGN: RZECZYOBRAZKOWE.PL

Petycja Stowarzyszenia Klimatologów Polskich w sprawie zasad udostępniania danych meteorologicznych

Ponad 300 podpisów pod petycją w sprawie zmiany zasad udostępniania danych meteorologicznych oraz treści porozumień, które Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej zawiera ze szkołami wyższymi, zebrał naukowiec w imieniu Stowarzyszenia Klimatologów Polskich.  Zajmują się oni od lat udostępnianiem danych przez IMiGW do celów naukowych. W skrócie chodzi o to, że nie każda uczelnia może otrzymać te dane na takich samych zasadach. Często uniemożliwia to rozwój badań i kariery naukowej.  Czy to normalne, że instytucja opłacana przez podatnika, tak dowolnie i niesprawiedliwie kształtuje rzeczywistość?

Marek Chabior
[…]

Stowarzyszenie Klimatologów Polskich
Krakowskie Przedmieście 30/217
00 – 927 Warszawa
e -mail: skp2010@o2.pl

Szczecin, 11.01.2016 r.

Szanowny Pan
Prof. dr hab. Jan Szyszko
Minister Środowiska
ul. Wawelska 52/54,
00-922 Warszawa

Petycja
w sprawie zmiany zasad udostępniania danych meteorologicznych oraz treści porozumień, które IMGW zawiera ze szkołami wyższymi

Szanowny Panie Ministrze,

1) wnosimy w interesie publicznym aby Ministerstwo Środowiska poparło włączenie IMGW do listy podmiotów obowiązanych do udostępniania danych meteorologicznych poprzez zmianę treści art. 3 pkt. 3 rządowego projektu ustawy o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego tak aby po zmianie brzmiał: 3) szkół wyższych, Polskiej Akademii Nauk oraz jednostek naukowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1620 oraz z 2015 r. poz. 249 i 1268), z wyjątkiem IMGW PIB w zakresie realizacji zadań państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej oraz bibliotek naukowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach”.

2) wnosimy w interesie publicznym o anulowanie porozumień, które IMGW zawarło ze szkołami wyższymi w związku z ich niezgodnością z art. 110 ust. 3, 6 i 8a ustawy prawo wodne oraz z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Apelujemy o przyjęcie rozwiązania, w którym dane meteorologiczne na potrzeby instytucji wymienionych w art. 110 ust. 3 prawa wodnego będą udostępniane na wniosek, bez żadnych warunków. Jednocześnie wnosimy o poparcie poszerzenia listy podmiotów uprawnionych do nieodpłatnego dostępu i zmianę zapisu art. 110 ust. 3 na: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej jest obowiązany udostępniać nieodpłatnie informacje o stanie atmosfery i hydrosfery, przetwarzane w wyniku realizacji standardowych procedur na potrzeby działalności o charakterze niekomercyjnym.

Uzasadnienie

Ad. 1. Dyrektywa 2013/37/UE oraz wytyczne Komisji Europejskiej w sprawie zalecanych licencji standardowych, zbiorów danych i opłat za ponowne wykorzystanie dokumentów z dnia 24 lipca 2015 r. wskazują na konieczność uwzględnienia danych meteorologicznych w zbiorze informacji sektora publicznego, udostępnianych na podstawie projektowanej ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego.
W tym celu wnosimy o poparcie zmiany treści art. 3 pkt. 3 projektu ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego, poprzez dopisanie: „z wyjątkiem IMGW w zakresie realizacji zadań państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej oraz bibliotek naukowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach”.

Uzasadnieniem tej zmiany jest wskazanie w punkcie 10 Dyrektywy 2013/37/UE, że Dyrektywa 2003/98/WE powinna mieć zastosowanie do takich dokumentów, których wydawanie jest jednym z zadań publicznych zainteresowanych organów sektora publicznego, zgodnie z przepisami ustawowymi lub innymi wiążącymi przepisami państw członkowskich. Dotyczy to również danych meteorologicznych, ponieważ zgodnie art. 102 ust. 1 ustawy prawo wodne, Państwowa służba hydrologiczno-meteorologiczna wykonuje zadania państwa w zakresie osłony hydrologicznej i meteorologicznej społeczeństwa, środowiska, dziedzictwa kulturowego, gospodarki i rozpoznawania zagrożeń niebezpiecznymi zjawiskami zachodzącymi w atmosferze lub hydrosferze, a także na potrzeby rozpoznania i kształtowania oraz ochrony zasobów wodnych kraju. Państwowe instytuty meteorologiczne w krajach Unii Europejskiej nie mogą podlegać wyłączeniu jak instytucje edukacyjne i badawcze w rozumieniu Dyrektywy 2013/37/UE i z tego względu za niedozwolone należy uznać wyłączenie IMGW na podstawie faktu, że 13.09.2010 roku nadano mu status państwowego instytutu badawczego.

Nadanie statusu PIB należy potraktować jako podjęte w celu obejścia Dyrektywy 2003/98/WE, a czego dowodem jest postawa Ministerstwa Środowiska, które zablokowało na przełomie 2010/11 inicjatywę Rektorów wszystkich uczelni w Polsce zmierzającą do otwarcia danych meteorologicznych na cele naukowe.

Z powyższych względów apelujemy, by Pan Minister, także jako Poseł, naprawił błędy poprzedników i poparł proponowaną zmianę w projekcie ustawy. Zwracamy uwagę, że koszt jaki poniesie skarb państwa z tytułu nieodpłatnego udostępniana standardowych danych meteorologicznych wyniesie zaledwie ok. 1 mln zł (taką kwotę wskazał przedstawiciel IMGW na konferencji uzgodnieniowej w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji w dniu 10.07.2014 r.  W przypadku uwalniania danych sektora publicznego w innych krajach UE korzyści ekonomiczne państwa wielokrotnie przekraczają sumy kwot wcześniej pobieranych przez instytucje sektora publicznego.

W komunikacie KE „Otwarte dane – siła napędowa innowacji, wzrostu gospodarczego oraz przejrzystego zarządzania” wskazano, że łączne bezpośrednie i pośrednie korzyści gospodarcze wynikające ze stosowania i wykorzystywania informacji sektora publicznego w gospodarce całej UE-27 kształtowałyby się na poziomie 140 mld EUR rocznie. W Polsce takie otwarcie byłoby dodatkowym motorem dla innowacji oraz wsparłoby rozwój MSP, na czym znacząco zyskałby właśnie skarb państwa.

Dotychczasowe, restrykcyjne lub niejednoznaczne prawo spowodowało, że polska gospodarka tylko w nieznacznym stopniu weszła na ścieżkę rozwoju opartego na innowacjach i wiedzy.

Najbliższe posiedzenie podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego odbędzie się w dniu 12 stycznia 2016 r. o godz. 12.00. Prosimy o przyjście na posiedzenie podkomisji przedstawiciela Ministerstwa Środowiska.

Ad. 2.
Według stanu prawnego na dzień wejścia w życie nowelizacji ustawy prawo wodne w dniu 29 grudnia 2011 roku wynika, że Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej jest obowiązany udostępniać nieodpłatnie informacje o stanie atmosfery i hydrosfery, przetwarzane w wyniku realizacji standardowych procedur, organom władzy publicznej oraz właścicielom wód lub działającym w ich imieniu zarządcom, jak również uczelniom, instytutom naukowo-badawczym dla potrzeb badań naukowych i dydaktycznych, i nie ma żadnych obwarowań prawnych, że musi być zawierane jakiekolwiek porozumienie w sprawie przekazywania danych i zastrzegania kar umownych za przekazywanie dalej danych – nawet na cele komercyjne.

Dalsze udostępnianie danych nieodpłatnie na cele niekomercyjne, uzyskanych w wyniku działalności statutowej (ustawowej) uczelni jest uregulowane w art. 110 ust. 6 ustawy prawo wodne (wnioskowanie a contrario). Zapis ten uwypukla nieodpłatność danych na cele niekomercyjne dla wszystkich, którzy te dane potrzebują, a w posiadaniu których byłyby podmioty, o których mowa w art. 110 ust. 3. prawa wodnego. Zapis ten uwypukla nieodpłatność danych na cele niekomercyjne podmiotom potrzebującym, wymienionym w  art. 110 ust. 3 prawo wodne.

Porozumienia lub umowy jakie narzuca IMGW podmiotom wskazanym w art. 110 ust. 3 świadczą o wykorzystywaniu przez IMGW pozycji monopolistycznej oraz wskazują na brak nadzoru nad IMGW ze strony Ministerstwa Środowiska w latach 2010-15. Niektóre zapisy porozumienia świadczą wręcz o lekceważeniu obowiązującego prawa przez IMGW (Załącznik 1).  Dodatkowo IMGW zgodnie z rozporządzeniem Dyrektora IMGW z dnia 18.01.2011 r. żąda przekazania opisu planowanej pracy oraz rości sobie prawo recenzowania pracy naukowej pod kątem zapotrzebowania na dane meteorologiczne (Załącznik 2).

Należy zauważyć, że kolejne kraje implementują Dyrektywę 2013/37/UE i wprowadzają nieodpłatne udostępnianie danych meteorologicznych na cele komercyjne. W Polsce nadal jest problem z dostępem do danych na cele niekomercyjne, mimo że zgodnie z Rezolucją nr 40 Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) dane meteorologiczne do celów niekomercyjnych powinny być udostępniane nieodpłatnie. W 2011 roku ustawa o dostępie do informacji publicznej zamknęła dostęp do danych meteorologicznych na cele niekomercyjne tym wszystkim podmiotom, które zostały niedostrzeżone w art. 110 ust. 3 ustawy prawo wodne. Od podmiotów nie wskazanych w art. 110 ust. 3, IMGW żąda gigantycznych opłat.

Panie Ministrze, należy też podkreślić, że IMGW nawet w przypadku podmiotów wskazanych w art. 110 ust. 3 prawa wodnego dokonuje wyceny danych meteorologicznych (maksymalna kwota jaką znam, to 37 mln zł za dane dla 16 stacji meteorologicznych – Załącznik 3) zastrzegając sobie prawo naliczania kary umownej na swoją korzyść, chociaż właścicielem tych danych jest skarb państwa. W dwóch wersjach umowy między IMGW w ZUT w Szczecinie dane meteorologiczne zostały inaczej wycenione. W drugiej wersji umowy (dane dla 40 lat) wartość jednej danej jest ponad dwadzieścia razy wyższa niż w pierwszej umowie dla okresu 10. letniego(!). Nie można sprawdzić powodu tak diametralnie różnej wyceny  danych meteorologicznych, ponieważ IMGW odmawia przekazania cennika na dane meteorologiczne.

Tak wysokie ceny danych meteorologicznych oraz specyficzne zapisy porozumień świadczą, że celem IMGW jest zablokowanie przygotowywania ekspertyz oraz wszelkich badań prowadzonych we współpracy przez kilka instytucji. Przy tak sformułowanych porozumieniach jest niemożliwe realizowanie dużych projektów, w tym unijnych które wymagają kilku partnerów.

W poprzednich latach Ministerstwo Środowiska, mimo składanych skarg, z których część była nawet nagłośniona medialnie, nic nie zrobiło aby rozwiązać problem dostępu do danych IMGW, szczególnie w zakresie równego – nie dyskryminującego do nich dostępu.

Z powyższych względów wnosimy o pozytywne rozpatrzenie petycji.

Z poważaniem
Marek Chabior

W imieniu Zarządu Stowarzyszenia Klimatologów Polskich
Dr Marek Błaś
Dr Marek Chabior
Dr hab. Dorota Matuszko
Dr Artur Widawski
W imieniu Komisji Rewizyjnej
Stowarzyszenia Klimatologów Polskich
Prof. dr hab. Krzysztof Kożuchowski
Prof. dr hab. Bożena Michalska
Prof. dr hab. Marian Rojek

Petycja Stowarzyszenia Klimatologów Polskich do Ministra Środowiska (11.01.2016)

Załącznik:
1.    Porównanie porozumień jakie IMGW przedstawia do podpisania szkołom wyższym od końca 2009 roku. Dokument do pobrania
2.    Zarządzenie nr  2/2011 Dyrektora IMGW z dnia 18.01.2011 r. Dokument do pobrania
3.    Umowy nr 4/2012 między ZUT w Szczecinie a IMGW. (porównanie tych umów pokazuje, że wartość danych określana jest przez IMGW w sposób „uznaniowy”. IMGW odmawia udostępnienia cennika danych meteorologicznych. Porównanie tych umów pokazuje, że nie wiadomo jakimi kryteriami kieruje się IMGW wyceniając wartość danych meteorologicznych.) Dokument 1 do pobrania i Dokument 2 do pobrania

Foto: Przemysław Tołuć

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Strażnicze kursy online:
  • otwarty kurs internetowy “Na straży”
  • praktyczna edukacja prawna w szkole
  • System Analizy Orzeczeń Sądowych
Poznaj przedmioty inspirowane watchdogami!

Wesprzyj kampanię “Dbamy o lepszą codzienność”.

Monitoruj, kontroluj, działaj!

Sprawdź naszą ofertę edukacyjną.

Strona używa ciasteczek. Polityka prywatności