STRONE PROWADZI
SIEĆ OBYWATELSKA
WATCHDOG POLSKA

biuro@siecobywatelska.pl
UL. URSYNOWSKA 22/2
02-605 WARSZAWA
DESIGN: RZECZYOBRAZKOWE.PL

Czym zajmuje się Homo Faber?

Mówimy o prawach człowieka. Edukujemy jak z nich korzystać. Przeciwdziałamy ograniczaniu tych praw przez władze. Przeciwdziałamy dyskryminacji.

logo_HF_czerwone

Jak to robimy?

* Prowadzimy poradnictwo dla osób doświadczających nierównego traktowania.

* Kontynuujemy monitoring radnych. W ubiegłym roku wprowadzono w życie część przygotowanych przez nas rekomendacji.

* Stworzyliśmy program wycieczek dla młodzieży szkolnej, ukazujących wielokulturowość regionu.

* Organizujemy festiwale filmowe (Watch Docs, Żydowskie Motywy, Human Doc, Refugee Review)

* Tworzymy Akademię Homo Faber.

* Prowadzimy działania integracyjne dla cudzoziemców i cudzoziemek w Lublinie.

Co więcej…
Ponadto działamy na rzecz regionu. Wzmacniamy udział mieszkańców i mieszkanek w zarządzaniu miastem. Zainicjowaliśmy Szeptany Lublin, czyli spacery pokazujące różne aspekty miasta za pomocą opowieści konkretnych osób. Zbieramy historie mówione dotyczące relacji polsko – żydowskich i polsko – ukraińskich na Lubelszczyźnie.

Opis monitoringu obsługi cudzoziemców i cudzoziemek w instytucjach publicznych w Lublinie

Kontekst
W 2008 roku na zlecenie Urzędu Miasta Lublin przeprowadziliśmy badania ankietowe wśród zagranicznych studentów i studentek, dotyczące ich uczestnictwa w życiu kulturalnym. Wyniki wskazywały bariery i nieprzygotowanie miasta do przyjmowania, a tym bardziej integracji coraz większej grupy cudzoziemców i cudzoziemek. W efekcie Stowarzyszenie Homo Faber zaczęło prowadzić działania integracyjne dla cudzoziemców i cudzoziemek, w ramach projektu “Witamy w Lublinie”. Były wśród nich: lekcje języka polskiego, punkt poradnictwa, portal internetowy, wycieczki oraz spotkania, pomoc w wypełnianiu dokumentów niezbędnych do legalizacji pobytu i asystowanie podczas wizyt w instytucjach publicznych. W trakcie projektu “Witamy w Lublinie” zdiagnozowaliśmy także bariery na jakie napotykają w urzędach cudzoziemcy i cudzoziemki.

Monitoring – założenia
Postanowiliśmy sprawdzić w sposób kompleksowy funkcjonowanie cudzoziemców i cudzoziemek w Lublinie w obszarze służby zdrowia, bezpieczeństwa, legalizacji pobytu, transportu oraz korzystania z dóbr i usług. W 2010 r. rozpoczęliśmy monitoring.
Celem przeprowadzonego monitoringu było wzmocnienie integracji cudzoziemców i cudzoziemek w Lublinie. By go osiągnąć, postawiliśmy sobie cztery cele operacyjne:

1. Zwiększenie znajomości swoich praw i obowiązków podczas pobytu na terytorium RP przez cudzoziemców i cudzoziemki.
2. Weryfikacja dostępności urzędów, dokumentów, procedur niezbędnych do zalegalizowania pobytu cudzoziemców i cudzoziemek.
3. Likwidacja przejawów dyskryminacji ze względu na kolor skóry, pochodzenie, język, wyznanie, w sytuacjach związanych z ratowaniem zdrowia i życia.
4. Zmniejszenie barier, z jakimi spotykają się cudzoziemcy i cudzoziemki mieszkający w Lublinie w życiu codziennym.
5. Wypracowanie rozwiązań pomocnych w integracji cudzoziemców i cudzoziemek dla Urzędu Miasta Lublina, które mogłyby być wprowadzone w życie.

Stworzyliśmy listę 9 instytucji publicznych odwiedzanych przez cudzoziemców i cudzoziemki. Nawiązaliśmy z nimi współpracę. Sprawdziliśmy:

1. system obsługi cudzoziemców i cudzoziemek – czy jest choćby jedna osoba, która w ramach swoich obowiązków zajmuje się pomocą cudzoziemcom i cudzoziemkom. Obowiązki te polegają przede wszystkim na kontaktowaniu się z innymi instytucjami publicznymi w Lublinie w obszarze obsługi cudzoziemców i cudzoziemek, dbaniu o aktualizowanie adresowanej do nich strony internetowej i informacji dostępnych w urzędach;

2. dostępność informacji w języku innym niż polski – interesowała nas zawartość stron internetowych, dostępnych ulotek i broszur, a także informacje w punktach informacyjnych i na tablicach ogłoszeń;

3. możliwość porozumienia się w innym języku niż polski – poza sprawdzeniem, czy osoby pracujące w punktach informacyjnych lub w miejscach bezpośrednio obsługujących cudzoziemców i cudzoziemki mówią także w innym języku niż polski, sprawdziliśmy, jak funkcjonują infolinie.

Opracowaliśmy raport wraz z rekomendacjami, który najpierw przekazaliśmy instytucjom publicznym, dając możliwość wprowadzenia zmian. Ten etap zakończył się w 2011 roku. Przez kolejny rok prowadziliśmy dalszy monitoring instytucji publicznych, sprawdzając stopień wdrażania wypracowanych rekomendacji.

Czynniki sukcesu
Po dwuletniej współpracy Urząd Miasta Lublina pozyskał środki finansowe na opracowanie systemu zarządzania różnorodnością kulturową w Lublinie. Powstała platforma wymiany potrzeb i doświadczeń pomiędzy instytucjami publicznymi. Zatrudniono w Urzędzie Miasta osobę koordynującą prace na rzecz integracji cudzoziemców i cudzoziemek w Lublinie. Udało się nawiązać stały dialog międzyinstytucjonalny. Poza tym, każda współpracująca instytucja publiczna posiada “procedurę” lub wyznaczyła osobę odpowiedzialną za kwestie obsługi cudzoziemców i cudzoziemek. Dzięki kilkuletniej współpracy zdobyliśmy zaufanie instytucji publicznych oraz utrwaliliśmy wiarygodność Stowarzyszenia, jako organizacji działającej na rzecz integracji cudzoziemców i cudzoziemek.

Post scriptum – trudności w realizacji monitoringu
1.B
rak statystyk
Statystyki dotyczące. liczby cudzoziemców i cudzoziemek prowadzą uczelnie (liczba studentów/studentek), MOPR (w ramach świadczonej pomocy socjalnej, głównie osób posiadających lub starających się o status uchodźcy), Urząd Miasta Lublina (na podstawie meldunków – głównie studenci/studentki), Lubelski Urząd Wojewódzki (liczba składanych wniosków oraz decyzji wydanych w danym roku), szpitale, policja. Nie są prowadzone całościowe zestawienia dokładnej liczby osób nieposiadających obywatelstwa polskiego w Lublinie (osoby pozostające w “szarej strefie”, możliwość wielokrotnego występowania tej samej osoby w statystykach różnych instytucji). Dlatego grupa cudzoziemców i cudzoziemek, w której prowadziliśmy badania ankietowe i wywiady pogłębione, nie była reprezentatywna.

2.Brak osób, z którymi można odbywać spotkania robocze
Brak osoby zatrudnionej w instytucjach publicznych, która w ramach swoich obowiązków zajmuje się wsparciem cudzoziemców i cudzoziemek.
3.Hierarchia kompetencji
konieczność uzyskania zgody centralnych urzędów do wprowadzenia nawet drobnych zmian np. na stronie internetowej.

4.Zbyt szeroko określony obszar monitoringu – konieczność weryfikacji listy monitorowanych instytucji
Wyłączyliśmy z obszaru monitoringu w drugim roku jego prowadzenia uczelnie, szpitale oraz transport (PKP, PKS). Uczelnie były coraz bardziej zainteresowane zachęcaniem cudzoziemców i cudzoziemek do podjęcia studiów w Lublinie, dlatego samodzielnie podejmowały działania zapewniające wyższy komfort pobytu w mieście w toku studiów. Zapytaliśmy szpitale o liczbę pacjentów i pacjentek nieposiadających obywatelstwa polskiego. Liczby były stosunkowo niskie; w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia cudzoziemców wzywano osoby władające językami obcymi, zatrudnione na danym oddziale. PKP oraz PKS to spółki kierujące się rachunkiem zysków i strat. Z jednej strony powinno zależeć im na wysokiej jakości usług kierowanych do różnych grup. Z drugiej strony, trudniej prowadzić dialog w interesie publicznym z podmiotami prywatnymi. W obliczu tych argumentów oraz małej liczby osób prowadzących monitoring, dokonaliśmy priorytetyzacji listy instytucji, z którymi później współpracowaliśmy.

konferencja prasowa
Po pierwszym roku monitoringu zrezygnowaliśmy z organizacji konferencji prasowej, z uwagi na możliwość kontynuowania współpracy z instytucjami publicznymi przez kolejny rok. Zdecydowaliśmy się przekazać urzędom powstały raport wraz z rekomendacjami tylko w zakresie odnoszącym się do każdej instytucji z osobna. Poinformowaliśmy o tym, jednocześnie uprzedzając, że po zweryfikowaniu stanu wprowadzenia zaleceń, opublikujemy pełny, zaktualizowany raport.

5.Błędne określenie celu strategicznego
W pierwszym roku jako cel strategiczny wskazaliśmy powołanie stanowiska pełnomocnika ds. integracji. Było to błędne założenie metodologicznie. Mogło natomiast być celem operacyjnym. Co więcej, w toku działań doszliśmy do wniosku, że nie jest to gwarant realizacji miejskiej polityki integracyjnej: przede wszystkim ze względu na ograniczone zasoby finansowe, niestabilność pełnomocnictwa, zależność polityczną. Poza tym, wówczas ważne było wzmocnienie dialogu pomiędzy wszystkimi istotnymi w tym obszarze podmiotami, ale brakowało osoby przygotowanej do jego prowadzenia i mającej realny wpływ.

6.Opór ze strony instytucji
Pierwszą barierą okazała się nieprzychylność kierownictwa niektórych urzędów. Wynikała ona
przede wszystkim z niezrozumienia celu naszych działań. Ciągła niechęć do spotkania, w dłuższej perspektywie zaowocowała dystansem i obawą ze strony urzędników i urzędniczek przed poddaniem ich działalności kontroli. Jedna z instytucji publicznych dopiero po roku wymiany korespondencji listownej wyraziła zgodę na spotkanie. Po przedstawieniu się oraz wyjaśnieniu celu okazało się, że kierowane przez nas wcześniejsze uwagi są możliwe do wprowadzenia niemal natychmiast.

7.Fasadowość współpracy
Jedna z kluczowych instytucji publicznych dość szybko nawiązała z nami kontakt. Odbyliśmy kilka spotkań z jej kierownictwem. Nie przyniosły jednak wymiernego rezultatu. Przykład: na naszą prośbę o przetłumaczenie podstawowych informacji na języki najczęściej stosowane w codziennej pracy z cudzoziemcami i cudzoziemkami, przetłumaczono fragment informacji ogólnych na kilkanaście języków, bez realnej możliwości ich aktualizacji.

8.Potencjalny spór kompetencyjny pomiędzy instytucjami publicznymi
Ponad rok odbywaliśmy spotkania w Urzędzie Miasta Lublina, zanim zdołaliśmy przezwyciężyć potencjalną barierę prawną. Kwestie legalizacji pobytu należą do zadań administracji rządowej, a zatem – urzędu Wojewody.Obawiano się dodatkowych kosztów, przy jednoczesnym braku dofinansowania zadania. Był to główny argument odrzucania idei integracji, jako elementu polityki miejskiej. Jednak podstawowym zadaniem administracji lokalnej jest zaspokajanie potrzeb gminy — cudzoziemcy i cudzoziemki to także osoby mieszkające w Lublinie.

9.Nieprzychylność mediów
Po dwóch latach zorganizowaliśmy konferencję prasową. Zaprosiliśmy przedstawicielkę instytucji publicznej, z którą współpraca była najbardziej efektywna. Artykuł, jaki ukazał się po konferencji, był wyłącznie krytyczny wobec naszego gościa, nie uwzględniając w żadnej mierze zmian, które wprowadzono w reprezentowanym urzędzie.

10.Dylemat wewnątrzorganizacyjny (granica powiązania z monitorowanym urzędem a skuteczna
realizacja postulowanych zmian w mieście)
Po zakończeniu działań monitoringowych rozpoczął się proces zmierzający do utrwalenia
osiągniętych dotychczas efektów i dalszej pracy nad systemem integracji cudzoziemców i cudzoziemek. Jednej z osób należącej do zespołu monitoringowego zaproponowano pracę koordynatora w projekcie prowadzonym przez Urząd Miasta Lublina. Była to szansa na wprowadzenie przekazanych przez nas rekomendacji. Jednocześnie jednak straciliśmy możliwość dalszego monitorowania tego obszaru oraz Urzędu Miasta

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Strażnicze kursy online:
  • otwarty kurs internetowy “Na straży”
  • praktyczna edukacja prawna w szkole
  • System Analizy Orzeczeń Sądowych
Poznaj przedmioty inspirowane watchdogami!

Wesprzyj kampanię “Dbamy o lepszą codzienność”.

Monitoruj, kontroluj, działaj!

Sprawdź naszą ofertę edukacyjną.

Baza Inicjatyw Strażniczych

Poznaj polskie projekty, osoby i organizacje watchdogowe.

Strona używa ciasteczek. Polityka prywatności