STRONE PROWADZI
SIEĆ OBYWATELSKA
WATCHDOG POLSKA

biuro@siecobywatelska.pl
UL. URSYNOWSKA 22/2
02-605 WARSZAWA
DESIGN: RZECZYOBRAZKOWE.PL

Miejskie Karty Praw Osób Bezdomnych rozwiązaniem systemowego problemu?

Rzecznik Praw Obywatelskich promuje ideę przyjęcia przez władze miejskie deklaracji odpowiedniej polityki rozwiązania problemu bezdomności, która funkcjonuje już w niektórych  europejskich miastach (np. w Barcelonie). Ma nadzieję, że projekt Karty będzie przedmiotem  dyskusji zbliżających się wyborów samorządowych.

Projekt Karty Praw Osób Bezdomnych został przygotowany przez Housing Rights Watch i European Federation of National Organisations Working with the Homeless (FEANTSA). Z polską wersją dokumentu można zapoznać się tutaj. Celem karty jest zapewnienie kompleksowej pomocy osobom bezdomnym z poszanowaniem ich praw i godności. Ustanawia hierarchię celów, które władze miejskie powinny zrealizować podpisując deklarację. Jeżeli któregoś z punktów nie są w stanie zrealizować całkowicie, zobowiązane są pomóc w innych obszarach.

Za najważniejszy cel Karta Osób Bezdomnych uznaje zapewnienie prawa do wyjścia z bezdomności. W związku z powyższym władze lokalne powinny dążyć do stworzenia odpowiedniej liczby mieszkań. Niestety nie jest to rozwiązanie proste, które można szybko zrealizować. Dlatego  należy innym dać chociaż dostęp do godnego tymczasowego schronienia. Odpowiednia liczba spełniających norm schronisk również nie jest łatwym zadaniem, w szczególności w polskich warunkach. Ponadto są osoby bezdomne, które z różnych względów unikają lub nie mogą przebywać w takich miejscach. Zgodnie z założeniami Karty miasta powinny zapewnić takim ludziom dostęp do podstawowych, publicznie dostępnych urządzeń sanitarnych.  W dokumencie wzięto również pod uwagę sytuację bezdomnych, którzy próbują przetrwać poprzez żebractwo czy zbieractwo wyrzuconej żywności. Działań tych nie należy kryminalizować, a władze lokalne powinny dążyć do tego, aby nikt nie musiał być zmuszony do takich czynności.

Poza tym w Karcie Praw Osób Bezdomnych podkreśla się potrzebę równego traktowania. Osoby bezdomne powinny mieć taką samą możliwość korzystania z przestrzeniu publicznej, co często jest utrudniane np. przez projektowanie ławek w parkach niewygodnych do spania. Nie powinni być również dyskryminowani przez instytucje publiczne w związku z trudna sytuacją mieszkaniową. Przykładem jest problem z dostępem do świadczeń publicznej służby zdrowia, kiedy nie posiada się  dokumentu tożsamości. Wiele problemów w korzystaniu z usług wynika z braku możliwości formalnej drogi kontaktu, dlatego miasta podpisujące Kartę powinny dać możliwość uzyskania adresu korespondencyjnego.

W omawianym dokumencie wymieniono też potrzebę zapewnienia prawa do prywatności bezdomnych. Powinna dotyczyć nie tylko osób przebywających w różnego rodzaju ośrodkach, ale również zajmujących miejsca niemieszkalne.

Karta Praw Osób Bezdomnych nie porusza kwestii koordynacji polityki miejskiej wobec problemu bezdomności. Jednak Rzecznik Praw Obywatelskich i organizacje pozarządowe widzą potrzebę powołania rzeczników, którzy pilnowaliby realizacji założeń Karty i nie tylko. Przykładem jest sytuacja w Warszawie, o której można przeczytać w artykule zamieszczonym na portalu ngo.pl. Problemem jest to, że bezdomnymi zajmuje się Biuro Pomocy i Projektów Społecznych, które nie dysponuje podstawowym instrumentem jakim są lokale, ponieważ zarządza nimi Biuro Polityki Lokalowej. Adriana Porowska, dyrektorka Kamiliańskiej Misji Pomocy Społecznej i przewodnicząca Branżowej Komisji Dialogu Społecznego ds. bezdomności nazywa sytuację „wojną miasta z miastem”.

Problem bezdomności nie przebija się do dyskursu publicznego. Ignorowany jest problem tego, że wśród nas żyją ludzie bez zaspokojonej podstawowej potrzeby mieszkania, których sytuacja determinuje wykluczenie społeczne ze wszystkich innych sfer życia. Dlatego promowanie idei Karty Osób Bezdomnych jest dobrym rozwiązaniem na rzecz zwiększenia świadomości społecznej i dania fundamentu pod dobre rozwiązania socjalne.

Niestety dużym ograniczeniem Karty Praw Osób Bezdomnych jest wyłączne obciążenie odpowiedzialnością władz lokalnych, chociaż problem dotyczy całego państwa. Mieszkaniec małej miejscowości, który staje się bezdomny nie zostaje w miejscu zamieszkania, tylko migruje do większych ośrodków, gdzie ma większe możliwości przetrwania. Na duże miasta takie jak Warszawa spada odpowiedzialność za pomoc osobom z całego kraju. Dlatego przy planowaniu poprawy sytuacji osób bezdomnych, należy pomyśleć o zobowiązaniu władz centralnych do znacznego wkładu finansowego we wsparcie miast. Prawdopodobnie lepiej byłoby, gdyby realizacją zajmowały się władze lokalne, które bezpośrednio znają problem. Z pewnością pomocny byłby miejski rzecznik koordynujący politykę na obszarze jednego miasta. Jednak ciężar finansowy powinien spoczywać głównie na władzach centralnych. Bez takiego wsparcia nie da się prowadzić skutecznie założeń zawartych w Karcie.

Dlatego osobiście uważam, że w polskim przypadku powinniśmy rozważyć przyjęcie Karty Praw Osób Bezdomnych o zasięgu ogólnopolskim, a nie poszczególnych miast. Niemniej jednak warto promować rozwiązania zawarte w dokumencie i dążyć do zwiększenia społecznej świadomości problemu. Mam nadzieję, że ideę Karty uda się przebić do kampanii samorządowej, co poskutkuje krajową debatą nad odpowiednimi zmianami w prawie, które zobowiążą władze centralne do przejęcia większej odpowiedzialności za pomoc osobom doświadczającym bezdomności, a władzom miast da większe możliwości realizacji tego celu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Strażnicze kursy online:
  • otwarty kurs internetowy “Na straży”
  • praktyczna edukacja prawna w szkole
  • System Analizy Orzeczeń Sądowych
Poznaj przedmioty inspirowane watchdogami!

Wesprzyj kampanię “Dbamy o lepszą codzienność”.

Monitoruj, kontroluj, działaj!

Sprawdź naszą ofertę edukacyjną.

Baza Inicjatyw Strażniczych

Poznaj polskie projekty, osoby i organizacje watchdogowe.

Strona używa ciasteczek. Polityka prywatności