STRONE PROWADZI
SIEĆ OBYWATELSKA
WATCHDOG POLSKA

biuro@siecobywatelska.pl
UL. URSYNOWSKA 22/2
02-605 WARSZAWA
DESIGN: RZECZYOBRAZKOWE.PL

Ustawa o jawności życia publicznego – obawy organizacji pozarządowych

Wśród NGOsów zajmujących się transparentnością życia publicznego przeważa rozczarowanie zaproponowanym przez rząd projektem ustawy.

Założenia ustawy o jawności życia publicznego podobnie jak tytuł dokumentu, brzmią bardzo dobrze. Problem w tym, że czytając szczegóły proponowanych rozwiązań, okazuje się, że idą zupełnie inną drogą niż idea transparentności.

Dostęp do informacji publicznej

Duże kontrowersje budzi przyszłość prawa do informacji. NGOsy pozytywnie odbierają skrócenie maksymalnego czasu udzielenia odpowiedzi na pytanie do miesiąca. Jednak poza tym rozwiązaniem, reszta zapisów dotycząca dostępu do informacji publicznej jest oceniana negatywnie. Nowe prawo wprowadza sposoby do zniechęcania obywateli do patrzenia władzy na ręce. Jednym z nich jest zasada, że informacja jest udostępniana po uiszczeniu opłaty. Procesy sądowe o zasadność nałożonych kosztów trwają trzy lata. Do tej pory z uzyskaną wcześniej odpowiedzią można było zaskarżyć wysokość należności. W tej sytuacji władze mogą skutecznie odstraszać składających wniosek o udostępnienie informacji publicznej nieadekwatnymi stawkami. Ponadto urzędnicy będą mogłi uznać wniosek za uporczywy, co będzie wystarczającą przesłanką do odmowy udzielenia informacji. Fundacja Panoptykon obawia się, że za takie mogą być uznane ich pytania do służb o pobieranie danych telekomunikacyjnych.

Rejestry umów

Początkowy entuzjazm wzbudzało wprowadzenie obowiązku publikowania rejestru umów, który obiecująco brzmiał w zapowiedziach przedstawionych na konferencji ministra Mariusza Kamińskiego. Jednak po upublicznieniu treści proponowanej ustawy okazało się, że zobowiązanie dotyczyć będzie tylko wybranych podmiotów. Nie obejmie np. fundacji powoływanych przez państwo, których działanie budzi duże wątpliwości, czego przykładem jest Polska Fundacja Narodowa, która sfinansowała bilbordy propagujące zdanie rządu w sprawie sądownictwa.

Lobbing

Wątpliwości budzi kwestia regulacji lobbingu. W dużej mierze powiela rozwiązania funkcjonujące w obecnym kształcie prawnym. Lobbyści maja mieć obowiązek ujawnienia zestawienia podmiotów finansujących ich działalność, a w przypadku osób fizycznych ujawnienia podmiotów, z których pochodzą ich dochody z ostatnich dwóch lat. Fundacja ePaństwo w swojej osobnej opinii dotyczącej kwestii lobbingu zauważa, że zgodnie z definicją zawartą w projekcie ustawy taki obywateli do poddawania władz krytyce. Panoptykon widzi w tym również kolejny krok do ograniczenia finansowania organizacji pozarządowych z zagranicy. Zwraca uwagę również na fakt, że w 3. sektorze od lat promowany jest wysoki standard jawności.

Sygnaliści

Wiele organizacji pozarządowych od lat apelowało o uregulowanie w polskim prawie instytucji sygnalisty, czyli osoby zgłaszającej nieprawidłowości w swoim miejscu pracy. Ustawa o jawności życia publicznego zapewnia takim osobom ochronę. Jednak Instytut Spraw Publicznych zauważa, że katalog spraw, które mogą być sygnalizowane jest zawężony jedynie do przestępstw o charakterze korupcyjnym, finansowym i księgowym. Nie uwzględniono tak podstawowych spraw, jak np. narażenie zdrowia i życia. Takie osoby nie będą objęte przewidzianą w projekcie ochroną.

Konstrukcja projektu ustawy

Sceptycyzm budzi również sposób w jakim ustawa o jawności życia publicznego została napisana. Zdaniem Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska projekt w dużej mierze powiela obecne regulacje. Uważa, że uchylenie przy tym ustawy o dostępie do informacji publicznej jest nieuzasadnione i spowoduje niepotrzebny chaos. Fundacja ePaństwo dostrzega wiele sprzeczności w samej konstrukcji treści aktu prawnego. Przykładowo w artykule 23. w jednym podpunkcie wprowadza obowiązek rejestracji sesji rady gminy, podczas gdy w innym dopuszcza jednak możliwość niesporządzania nagrań.

Poniżej znajdują się linki do obecnie opublikowanych opinii organizacji pozarządowych. Zachęcamy do zapoznania się z nimi i przedstawienia swojego stanowiska rządowi (można je wysłać do 3 listopada na adres służby@kprm.gov.pl).

Sieć Obywatelska – Watchdog Polska

Fundacja ePaństwo

Instytut Spraw Publicznych

Fundacja Panoptykon

Fundacja Wolności

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Strażnicze kursy online:
  • otwarty kurs internetowy “Na straży”
  • praktyczna edukacja prawna w szkole
  • System Analizy Orzeczeń Sądowych
Poznaj przedmioty inspirowane watchdogami!

Wesprzyj kampanię “Dbamy o lepszą codzienność”.

Monitoruj, kontroluj, działaj!

Sprawdź naszą ofertę edukacyjną.

Baza Inicjatyw Strażniczych

Poznaj polskie projekty, osoby i organizacje watchdogowe.

Strona używa ciasteczek. Polityka prywatności