STRONE PROWADZI
SIEĆ OBYWATELSKA
WATCHDOG POLSKA

biuro@siecobywatelska.pl
UL. URSYNOWSKA 22/2
02-605 WARSZAWA
DESIGN: RZECZYOBRAZKOWE.PL

W poszukiwaniu narzędzi nadzoru

W jakich przypadkach instytucje publiczne sięgają po urządzenia biometryczne? Czy władze poszczególnych miast korzystają z dronów? A jeśli tak, co z nimi robią? Jak popularne są kamery z automatycznymi funkcjonalnościami, np. służące do wykrywania niebezpiecznych zachowań? Kto produkuje wszystkie te narzędzia do zbierania informacji o ludziach? Ile kosztuje ich zakup i wykorzystywanie przez państwo? Na te i wiele innych pytań szuka odpowiedzi Fundacja Panoptykon. Teraz i Ty możesz włączyć się w jej projekt, podsyłając tropy, które mogłaby dalej badać.

Kilka miesięcy temu Fundacja Panoptykon rozpoczęła projekt strażniczy, w ramach którego stara się dowiedzieć, jakimi narzędziami posługuje się państwo. Interesują ją nie tylko te, które mają służyć bezpieczeństwu. Organizacja chce poznać urządzenia i programy wykorzystywane również do zarządzania ludźmi czy wykrywania różnego rodzaju nadużyć. Na podstawie uzyskanych informacji przygotuje raport – swoistą „mapę” narzędzi nadzorczych w Polsce i podmiotów, które je wykorzystują – wraz z rekomendacjami, jak robić to w zgodzie z prawami człowieka.

Szukanie tropów…
W trakcie wstępnych poszukiwań Fundacja natknęła się na kilka zwracających uwagę przypadków wykorzystywania narzędzi opartych na technologiach biometrycznych. Dowiedziała się się np., że Wojskowa Akademia Techniczna planuje pilotażowe wprowadzenie systemu pobierania odcisków palców na stołówce – mają służyć kontroli wydawania posiłków. Podobny system WAT chce wykorzystywać przy głosowaniach uczelnianego senatu. Mamy tu do czynienia ze szkołą techniczną, która pewnie chce iść z duchem czasu, ale trudno nie zadać sobie pytania, czy trzeba sięgać aż po takie środki, żeby ktoś nie pobrał drugiej porcji zupy? Równie daleko idące pomysły mieli jeszcze niedawno włodarze Łomży. Chcieli wykorzystać biometrię do wydawania świadczeń socjalnych i kontaktów mieszkańców z urzędem. Ostatnio o pomyśle zrobiło się ciszej, ale być może takie pomysły kiełkują również w innych miejscowościach.

Dzięki doniesieniom medialnym wiadomo także, że niektóre miasta znajdują coraz to nowe zastosowania dla bezzałogowych statków powietrznych (dronów) i ortofotomap (zdjęć satelitarnych), których pierwotnym przeznaczeniem było planowanie przestrzenne. Słyszy się o pomysłach wykorzystywania maszyn bezzałogowych przez straż miejską do sprawdzania, czy coś złego nie dzieje w trudno dostępnych miejscach lub z czyjego komina ulatują gazy zanieczyszczające środowisko. Ortofotomapy po pewnej obróbce są za to wykorzystywane do ściągania zaległych podatków od nieruchomości. Władze miasta, korzystając z nowoczesnych narzędzi, walczą o skuteczność, ale dobrze byłoby wiedzieć, jakimi zasadami się przy tym kierują, bo jednocześnie zbierają również informacje o osobach, które żadnych naruszeń się nie dopuściły.

…i działanie systematyczne

Na razie Fundacja Panoptykon wysłała wnioski do 48 miast w całej Polsce, pytając o monitoring wizyjny, spersonalizowane karty miejskie, drony i ortofotomapy oraz narzędzia do kontroli wydajności pracy i weryfikacji uprawnień dostępu w urzędach. Część miast zareagowała błyskawicznie i już po kilku dniach odesłała wypełnione ankiety. Szczególnie pozytywnie wyróżniły się Świnoujście, Słupsk, Suwałki, Zielona Góra, Lublin i Radom. Przed Fundacją trudne zadanie zmobilizowania spóźnialskich, przeanalizowania odpowiedzi na wnioski, ale też dalsze próby zebrania informacji o narzędziach wykorzystywanych przez inne instytucje, m.in. ministerstwa, policję i pozostałe służby. Im również organizacja zadała szereg pytań, ale na tym nie poprzestaje. Fundację interesują praktyki różnych podmiotów publicznych i czeka na pomysły, do jakich instytucji powinna się jeszcze zwrócić.

Jeśli słyszeliście o tym, że jakaś instytucja publiczna korzysta z narzędzi biometrycznych (zbierających odciski palców czy skany siatkówki oka), programów pozwalających na automatyczne przeszukiwanie sieci lub baz danych czy łączenia ogólnodostępnych informacji w kompleksowe profile, napiszcie do Fundacji Panoptykon na adres fundacja@panoptykon.org. Jeśli chcecie sami zapytać o narzędzia, którymi posługują się władze Waszego miasta, możecie sięgnąć po przygotowane przez Fundację ankiety i wystąpić o informację publiczną. Podsyłajcie ciekawe tropy lub odpowiedzi, które otrzymacie od urzędów – dzięki Wam „mapa” narzędzi będzie dokładniejsza.

Ankiety do wykorzystania we wnioskach do miast:

Wszystkie ankiety możecie wykorzystywać zgodnie z własnym uznaniem: wysyłać je w całości jako załącznik do wniosku o informację publiczną lub skorzystać jedynie z wybranych pytań. Przygotowując wniosek o informację publiczną, trzeba tylko pamiętać o dobrym oznaczeniu adresata, możliwie precyzyjnym zadaniu pytań oraz o informacji, w jaki sposób zobowiązana instytucja powinna przekazać odpowiedź – w naszym wypadku: poprzez wypełnienie załączonej do wniosku ankiety. Więcej informacji ten temat znajdziecie w naszej infografice: „Dostęp do informacji publicznej” [PDF].

Anna Walkowiak

Lista miast, do których zwróciła się Fundacja Panoptykon się z wnioskami o udostępnienie informacji publicznej: Białystok, Bydgoszcz, Chełm, Częstochowa, Elbląg, Ełk, Gdańsk, Gdynia, Gorzów Wlkp., Kalisz, Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Kielce, Konin, Koszalin, Kraków, Legnica, Lublin, Łomża, Łódź, Nowy Sącz, Nysa, Olsztyn, Opole, Ostrowiec Świętokrzyski, Piotrków Trybunalski, Płock, Poznań, Przemyśl, Radom, Skierniewice, Słupsk, Sosnowiec, Suwałki, Szczecin, Świnoujście, Tarnobrzeg, Tarnów, Toruń, Wałbrzych, Warszawa, Włocławek, Wrocław, Zamość, Zielona Góra.

 

Tekst pochodzi z portalu www.panoptykon.org.pl (licencja: CC BY-SA 3.0)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Strażnicze kursy online:
  • otwarty kurs internetowy “Na straży”
  • praktyczna edukacja prawna w szkole
  • System Analizy Orzeczeń Sądowych
Poznaj przedmioty inspirowane watchdogami!

Wesprzyj kampanię “Dbamy o lepszą codzienność”.

Monitoruj, kontroluj, działaj!

Sprawdź naszą ofertę edukacyjną.

Baza Inicjatyw Strażniczych

Poznaj polskie projekty, osoby i organizacje watchdogowe.

Strona używa ciasteczek. Polityka prywatności